فرصت مناسب سرمایه گذاری در صندوق سهامی هم ارز (حباب منفی و رشد NAV  ناشی از تعدیل قیمت مدیریت صندوق)

گفتگو با محمد حسین عسگری؛ مدیرعامل سبدگردان جام جم مدیر صندوق هم ارز

سؤال: صندوق هم‌ارز با چه ایده‌ای در بازار سرمایه شکل گرفت؟

پاسخ: صندوق سهم نگر جام جم با نماد "هم‌ارز" با یک نگاه متفاوت نسبت به صندوق‌های سهامی متداول طراحی شد. ایده اصلی این بود که سرمایه‌گذاران بتوانند از طریق بازار سرمایه، در سبدی از سهام شرکت‌هایی سرمایه‌گذاری کنند که درآمد یا سودآوری آنها به طور مستقیم یا غیرمستقیم با نرخ ارز ارتباط دارد. بخش مهمی از پرتفوی صندوق را شرکت‌های صادرات‌محور تشکیل می‌دهند و در کنار آن، شرکت‌هایی نیز حضور دارند که اگرچه صادرات مستقیمی ندارند اما قیمت فروش محصولات یا خدمات آنها تابع نرخ ارز، قیمت‌های جهانی یا بازارهای کالایی است. به اعتقاد ما این رویکرد می‌تواند در بلندمدت به حفظ ارزش دارایی سرمایه‌گذاران در برابر تورم و کاهش ارزش پول ملی کمک کند.

سؤال: برخی فعالان بازار معتقدند قیمت صندوق هم‌ارز هنوز فاصله محسوسی با ارزش ذاتی آن دارد. ارزیابی شما چیست؟

پاسخ: یکی از نکاتی که سرمایه‌گذاران حرفه‌ای بازار به آن توجه دارند، فاصله میان قیمت معاملاتی واحدهای صندوق و خالص ارزش دارایی‌های آن (NAV) است. در حال حاضر واحدهای صندوق هم‌ارز با حباب منفی قابل توجهی در حدود ۸.۸ درصد معامله می‌شوند. به بیان دیگر، سرمایه‌گذاران می‌توانند سبدی از دارایی‌های صندوق را با قیمتی کمتر از ارزش روز دارایی‌های آن خریداری کنند. به عبارت دیگر با سرمایه گذاری در صندوق هم ارز، می‌توان به جای ماندن در صف خرید سهام شرکتها، با قیمت پائین تری سبدی از سهام شرکتهای بنیادی با چشم انداز عالی سودآوری و تقسیم سود را خریداری کرد.

البته باید توجه داشت که وجود حباب منفی به تنهایی تضمینی برای بازدهی نیست، اما از منظر ارزشیابی، یکی از ظرفیت‌های قابل توجه صندوق محسوب می‌شود. البته مدیریت صندوق و بازارگردان در تلاشند ظرف روزهای آتی با استفاده از ابزارهای در اختیار و مدیریت مناسب نقدشوندگی، فاصله قیمت و NAV را کاهش دهند و این شکاف را تا حد امکان به سطوح متعارف بازار نزدیک کنند  ولی تا پیش از آن فرصت مناسبی برای سرمایه گذاران در بازار سهام وجود دارد تا از این حباب منفی حداکثر استفاده را داشته باشند.

سؤال: ترکیب فعلی پرتفوی صندوق چگونه است؟

پاسخ: در حال حاضر حدود ۸۰ درصد دارایی‌های صندوق در سهام، ۱۱ درصد در گواهی‌های سپرده کالایی و حدود ۹ درصد نیز در سپرده‌های بانکی سرمایه‌گذاری شده است. بخش عمده سرمایه‌گذاری‌های سهامی صندوق در صنایع صادرات‌محور و ارزمحور متمرکز است و صنایع شیمیایی و پتروشیمی، فلزات اساسی، فرآورده‌های نفتی، دارویی، سیمانی و معدنی مهم‌ترین بخش‌های پرتفوی را تشکیل می‌دهند. هر چند با توجه به اقبال اخیر به سهام شرکت‌های غذایی و توزیع کننده سهم این صنعت نیز در صندوق در حال افزایش است.

ممکن است برخی فعالان بازار با توجه به روند مثبت هفته‌های اخیر بازار سهام، وزن دارایی‌های کم‌ریسک‌تر صندوق را محافظه‌کارانه تلقی کنند، اما باید توجه داشت که مدیریت صندوق صرفاً مسئول کسب بازدهی نیست و حفظ نقدشوندگی و کنترل ریسک نیز از وظایف اصلی آن محسوب می‌شود. ما همچنان در شرایطی قرار داریم که ریسک‌های سیاسی و امنیتی به طور کامل برطرف نشده‌اند و هرگونه تنش یا درگیری جدید می‌تواند بر فعالیت شرکت‌ها، زیرساخت‌های اقتصادی و فضای کلی بازار سرمایه اثرگذار باشد.

بر همین اساس، ساختار فعلی دارایی‌های صندوق را یک پرتفوی متعادل و متناسب با شرایط موجود ارزیابی می‌کنیم. نگهداری بخشی از دارایی‌ها در گواهی‌های سپرده کالایی و سپرده‌های بانکی علاوه بر ایجاد انعطاف‌پذیری بیشتر در مدیریت سرمایه‌گذاری، این امکان را فراهم می‌کند که صندوق در صورت بروز نوسانات پیش‌بینی‌نشده بازار یا افزایش درخواست‌های ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری، از نقدشوندگی مناسبی برخوردار باشد.  همچنین نقدینگی کافی را در اختیار داشته باشد تا بتواند در صورت اصلاح احتمالی بازار سهام در روزهای آتی نسبت به خرید سهام پرپتانسیل یا میانگین کم کردن قیمت اقدام نماید.

اعتقاد ما این است که روند مثبت کوتاه‌مدت بازار سهام نباید موجب نادیده گرفتن اصول مدیریت ریسک شود. تجربه بازار سرمایه در سال‌های گذشته نشان داده است که حفظ تعادل میان بازدهی، نقدشوندگی و کنترل ریسک، در بلندمدت به نفع سرمایه‌گذاران خواهد بود و استراتژی فعلی صندوق نیز بر همین مبنا طراحی شده است.

سؤال: چرا همچنان بر دارایی‌های ارزی و کالایی تأکید دارید؟

پاسخ: واقعیت این است که طی ماه‌های اخیر بسیاری از دارایی‌های مالی رشد قابل توجهی را تجربه کرده‌اند، اما بازار ارز و برخی دارایی‌های کالایی نسبت به سایر کلاس‌های دارایی عقب مانده‌اند. از سوی دیگر، آثار اقتصادی جنگ، افزایش هزینه‌های تولید، محدودیت‌های تجاری و حمل‌ونقل و فشارهای تورمی همچنان در اقتصاد قابل مشاهده است. در چنین شرایطی، بخشی از فعالان بازار معتقدند دارایی‌های ارزی و کالایی می‌توانند در دوره‌های آتی مجدداً مورد توجه قرار گیرند. ما نیز این موضوع را به عنوان یک سناریوی محتمل در تحلیل‌های خود مدنظر قرار می‌دهیم، هرچند تصمیمات سرمایه‌گذاری صندوق همواره بر مبنای مجموعه‌ای از متغیرهای بنیادی و مدیریت ریسک اتخاذ می‌شود.

سؤال: مهم‌ترین مزیت رقابتی هم‌ارز را چه می‌دانید؟

پاسخ: مهم‌ترین مزیت صندوق هم‌ارز این است که سرمایه‌گذار را به جای تمرکز بر یک صنعت خاص، در معرض مجموعه‌ای از شرکت‌های منتفع از رشد نرخ ارز قرار می‌دهد. در واقع سرمایه‌گذار با خرید یک واحد صندوق، به سبدی متنوع از صنایع صادراتی و ارزمحور دسترسی پیدا می‌کند که مدیریت آن به صورت حرفه‌ای انجام می‌شود. به همین دلیل هم‌ارز را می‌توان نخستین صندوق سهامی با تمرکز تخصصی بر درآمدهای ارزی شرکت‌های بورسی دانست.

سؤال: با توجه به آسیب برخی صنایع در جریان جنگ رمضان، صندوق هم‌ارز تا چه میزان در معرض این ریسک‌ها قرار داشته است؟

پاسخ: یکی از مزیت‌های اصلی صندوق هم‌ارز، تنوع‌بخشی و مدیریت فعال ریسک است. از ابتدای شکل‌گیری تنش‌های اخیر، تلاش شد ریسک تمرکز در صنایع آسیب‌پذیر کنترل شود. برای مثال، در صنعت فولاد که برخی شرکت‌ها با آسیب‌های مستقیم یا غیرمستقیم مواجه شدند، وزن صندوق بسیار محدود بود و تنها نماد فولاد در پرتفوی حضور داشت که سهم آن حدود یک درصد از کل دارایی‌های صندوق را تشکیل می‌داد.

در صنعت شیمیایی نیز بخش عمده سرمایه‌گذاری صندوق در هلدینگ‌ها و شرکت‌های بنیادی و کم‌ریسک‌تری مانند شپدیس، پارسان و وغدیر متمرکز شده است. بازگشایی اخیر نماد شپدیس نشان داد که برخلاف برخی نگرانی‌های اولیه، وضعیت عملیاتی و بنیادی این شرکت همچنان در سطح قابل قبولی قرار دارد و افت قیمت شدیدی را تجربه نکرده است. بر همین اساس، انتظار می‌رود با شفاف‌تر شدن وضعیت شرکت‌ها، بازار بتواند ارزیابی دقیق‌تری از ارزش ذاتی سایر نمادهای این گروه نیز ارائه کند.

با توجه به تعدیل در نظر گرفته شده تسط مدیریت صندوق برای سهام شرکتهایی که نمادشان متوقف است، در صورت اقبال  سهامداران مشابه آنچه در بازگشایی نماد شپدیس شاهد بودیم، می توان شاهد رشد بیشتر    NAV صندوق هم ارز بود.

سؤال: چشم‌انداز صنایع صادراتی و شرکت‌های ارزمحور را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

پاسخ: یکی از موضوعات مهمی که در ماه‌های اخیر کمتر مورد توجه قرار گرفته، روند قیمت کامودیتی‌ها در بازارهای جهانی است. در برخی از محصولات کلیدی شاهد بهبود قیمت‌ها هستیم و این موضوع می‌تواند در سودآوری شرکت‌های صادراتی اثرگذار باشد.

به عنوان نمونه، قیمت جهانی اوره کشاورزی صادراتی ایران به محدوده حدود ۵۵۰ دلار در هر تن رسیده که در مقایسه با میانگین‌های تاریخی، سطح قابل توجهی محسوب می‌شود. صندوق هم‌ارز نیز از طریق سرمایه‌گذاری در شرکت‌های بزرگ تولیدکننده اوره کشور از جمله شپدیس، کرماشا و شیراز در معرض این فرصت قرار دارد.

در کنار این موضوع، بسیاری از تحلیلگران معتقدند بازار ارز در ماه‌های گذشته نسبت به سایر بازارها عقب مانده‌اند. در صورت بازگشت توجه سرمایه‌گذاران به متغیرهای بنیادین اقتصاد از جمله تورم، نرخ ارز و درآمدهای صادراتی شرکت‌ها، دارایی‌های ارزمحور می‌توانند مجدداً در کانون توجه بازار قرار گیرند و این موضوع برای صندوقی با ساختار تخصصی همچون هم‌ارز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

سؤال: چشم‌انداز صندوق در ادامه سال چیست؟

پاسخ: تمرکز ما همچنان بر شناسایی شرکت‌هایی است که از درآمدهای ارزی پایدار، مزیت رقابتی مناسب و ارزش‌گذاری جذاب برخوردار باشند. معتقدیم در شرایط فعلی اقتصاد، تحلیل دقیق متغیرهای ارزی، بازارهای جهانی و سودآوری شرکت‌های صادراتی اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف صندوق نیز ایجاد بازدهی پایدار برای سرمایه‌گذاران از طریق سرمایه‌گذاری در همین بخش از اقتصاد کشور است و امیدواریم بتوانیم در ادامه مسیر نیز از این مزیت ساختاری به نفع دارندگان واحدهای صندوق بهره‌برداری کنیم.